Wat je als werkgever moet weten over werktijden en pauzes (Arbeidstijdenwet)

Als werkgever is het wil je de regels rond werktijden en pauzes kennen om de gezondheid en veiligheid van je werknemers te waarborgen. Lees hier de beste wetenschappelijk onderbouwde tips en wettelijke vereisten om de optimale werktijden van je personeel te bepalen.

Wat moet je als werkgever weten over werktijden?
Beste tips voor het bepalen van werktijden op basis van wetenschappelijk onderzoek
Hoe lang mag je medewerkers laten werken?
Hoe lang moet je medewerkers pauze geven?
Wat is de Arbeidstijdenwet?

Wat is de definitie van werktijd?

Werktijd is de tijdsperiode waarin een werknemer door de werkgever wordt verwacht arbeid te verrichten. Dit omvat reguliere werkuren, overuren en flexibele werktijden.

Wat zijn overuren?

Overuren of overwerk zijn de uren die extra gewerkt moeten worden bovenop de uren van de standaard werkweek.

Wat moet je als werkgever weten over werktijden?

Werktijden zijn de uren die een arbeidskracht (onder gezag) voor je werkt, maar ook de uren die gereserveerd zijn voor ontwikkeling en training zoals een cursus. Reistijden voor woon- en werkverkeer van personeel vallen niet onder arbeidstijd, tenzij de werknemer op dat moment activiteiten in opdracht van jouw bedrijf laat uitvoeren. Zo valt bijvoorbeeld het ophalen van een andere medewerker of de rit van huis naar een klant wel onder werktijd. Pauze valt niet onder werktijd. Wanneer je de pauzes meerekent wordt dit ‘diensttijd’ genoemd.

De 5 beste tips over werktijden bepalen als werkgever

Dit zijn de 5 beste tips over werktijden gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek: 

1. Kies voor kortere werktijden

De productiviteit van medewerkers daalt gemiddeld wanneer zij langer werken.“Working Overtime? Longer Hours Won’t Make You More Productive” ook het risico op ziekte en (langdurig) verzuim door psychische klachten zoals een burn-out neemt toe. In een ander onderzoek stapten 61 bedrijven over naar een vierdaagse werkweek. Er waren verschillende positieve effecten merkbaar na de testperiode om medewerkers 4 dagen te laten werken in plaats van fulltime. Dit zijn een aantal van de belangrijkste bevindingen: 39% van de medewerkers waren minder gestresst, 71% had minder burnout klachten, ook angst, vermoeidheid en slaapproblemen werden minder. 54% van de werknemers vond het makkelijker een goede werk-privébalans te hanteren. Ook de productiviteit van de werknemers steeg bij kortere werktijden. Het tegenovergestelde is ook waar. Zo zijn er meerdere onderzoeken die aantonen dat de productiviteit daalt naarmate een werknemer meer uur werkt, de werk-privébalans raakt meer verstoord en lange werkdagen gaan ook ten koste van de gezondheid van je medewerkers.

Kanttekening: wanneer je het aantal uren verkort als werkgever kun je bijna niet meer terug. Er zijn veel verhalen van mensen die meegedaan hebben aan experiment voor een kortere werkweek, die nu een volledige werkweek als zwaar en vermoeiend ervaren. Stap ook niet in de valkuil te denken dat meer uren werk een hogere productiviteit oplevert, dit oogt wellicht zo, maar onderzoek wijst uit dat dit slechts een perceptie is. Als periodes met overwerk aanhouden daalt namelijk niet alleen de productiviteit tijdens het overwerk, maar ook de productiviteit tijdens de standaard werkuren. Bekende onderzoeken zijn die van Daniel Cook, maar ook Henry Ford zijn experimenten. Wanneer er boven de 40 uur gewerkt wordt, zeker bij 60 uur per week, daalt de productiviteit enorm in de gewerkte uren. Alex Pang heeft zelfs onderzocht dat medewerkers tot 5 uur per dag zich volledig kunnen focussen en productief zijn. Wij verwachten dan ook dat het we in de komende jaren het gemiddeld aantal gewerkte uren nog meer zullen zien dalen.

2. Sla quick returns over

Quick returns zijn diensten van een medewerker waar minder dan 11 uur rust tussenzit. Er is sterk bewijs dat het risico op slaapproblemen, vermoeidheid, een verstoorde werk-privébalans en ziekteverzuim toeneemt.

3. Bied initiatieven voor flexibele werkopties en -tijden

Initiatieven voor flexibele werkopties zoals telewerk (werken op afstand) of hybride werk, maar ook flexibele werktijden zijn geen modeverschijnsel, ze zijn tegenwoordig een standaardbehoefte van werknemers. Zeker voor mensen met kinderen. Omdat zoveel bedrijven deze opties aanbieden sta je als werkgever met 1-0 achter in een competitieve arbeidsmarkt als je dit niet doet.

4. Vermijd waar mogelijk weekenddiensten

Er is sterk bewijs dat het werken in weekenddiensten een negatief effect heeft op de werk-privébalans. H van de Ven, G Hulsegge, E de Korte – Tijdschrift voor HRM, 2022. Probeer het inplannen van deze diensten daarom te vermijden, te beperken of de diensten te rouleren.

5. Geef medewerkers autonomie over werktijden en hun rooster waar mogelijk.

Verschillende onderzoeken wijzen uit dat autonomie over werktijden en het rooster positieve effecten heeft. Zo draagt de autonomie bij aan een betere werk-privébalans en minder gezondheidsproblemen (Albertsen et al., 2008; Bambra et al., 2008b; Joyce et al., 2010). Ander onderzoeken: (Albertsen et al., 2014) en longitudinale studie (Pisarski en Barbour, 2014) stelden ook een positief effect vast op de vermoeidheid en werk-privébalans van werknemers door meer autonomie over het rooster. Tot slot stelde een ander onderzoek vast dat deze flexibiliteit zorgt voor minder burn-outsymptomen en vermoeidheid bij arbeidskrachten (Dhaini et al., 2018; Tucker et al., 2015). Het gehaast in de ochtend omdat de kids naar school moeten, kan je vaak opvangen door medewerkers iets later te laten beginnen en aan het einde iets langer door te werken. Dit scheelt ze veel stress en jou op termijn veel (ziekte)kosten.

Hoe lang mag je medewerkers laten werken?

Per dag mag je medewerkers volgens de arbeidstijdenwet maximaal 12 uur laten werken. In een mogen zij week maximaal 60 uur voor jouw bedrijf werken. In een periode van 4 weken mag dit maximaal 55 per week zijn en bij 16 weken 48 uur. Werkt een werknemer normaal gezien 32 of 40 uur? Dan mag je hem of haar enkel verplichten om over te werken als dit noodzakelijk is voor de organisatie en het overwerk niet structureel van aard is.

Wat is een normaal aantal uren voor medewerkers om te werken?

Voor een lange tijd vonden veel Nederlanders 40 uren per week werken normaal. Dit gaat om zo’n 7 a 9 uur arbeid verrichten per dag, waarbij de pauzes nog niet meegerekend zijn. Wel is er sprake van een deeltijdcultuur. Op dit moment zijn er volgens het CBS ongeveer 4.713.000 parttimers van de in totaal 9.800.000 werkende Nederlanders (werkzame beroepsbevolking). De afgelopen jaren zie je bijvoorbeeld een duidelijke trend ontstaan van de vierdaagse werkweek. Deze was er natuurlijk al sinds de jaren ’70-’80, maar ook steeds meer mannen en jongeren verkiezen nu het gezin en vrije tijd boven 5 dagen werken.

Afwegingen die je moet maken als werkgever bij overwerk

Weeg de keuze om medewerkers over te laten werken goed af. Werkstress ontstaat snel door overwerk. Krijgt het overwerk een structurele aard? Dan kan een parttime medewerker daarnaast aan jou eisen zijn contract aan te passen. Een fulltime medewerker kan op zijn beurt aan jou als werkgever eisen zijn takenpakket te verlichten. Zo niet? Dan kan de medewerker dit overwerk zelfs weigeren of procederen.

“U betaalt een hogere ww-premie over de overuren voor vaste werknemers die gemiddeld meer dan 30% extra overwerken. Voor contracten van 35 uur of meer per week geldt dit hogere tarief niet. Vanaf 1 januari 2025 geldt dit hogere tarief ook niet meer voor overwerk bij contracten vanaf 30 uur per week. Dan gaan de kosten van overwerk in de ww-premie omlaag.” Aldus het ondernemersplein KVK.

Hoe lang mag je medewerkers laten werken per dag?

Op een werkdag mag je een volwassen medewerker maximaal 12 uur per dienst laten werken. Na een werkdag moet je de werknemer minimaal 11 aaneengesloten uren rust geven. De arbeidskracht mag in deze uren niet werken. Eenmaal per 7 dagen mag deze rust ingekort ingekort worden tot 8 uur indien dit noodzakelijk is voor het werk. Let op: in elke periode van 7 keer 24 uur moet je de medewerker 36 uur aaneengesloten rust geven of verspreid over 14 keer 24 uur 72 uur rust, welke opgedeeld wordt in minimaal 2 keer 32 uur rust.

Hoe lang mag je medewerkers laten werken per week?

In een werkweek van maandag 00:00 tot zondag 24:00 mogen medewerkers maximaal 60 uur arbeid verrichten. In een periode van 4 weken mag je werknemers gemiddeld maximaal 55 uur werk per week laten werken. In een periode van 16 weken mag je arbeidskrachten gemiddeld 48 uur laten werken. Er zijn beroepen waar andere regels en rusttijden voor gelden zoals vrachtwagenchauffeurs en beroepen in de vervoerssector, verplegers en zorgverleners, horeca-gerelateerde banen en diverse andere beroepen. Raadpleeg voor meer informatie de Arbeidstijdenwet en het Arbeidstijdenbesluit.

Hoe lang moet je medewerkers pauze geven?

Op een werkdag die langer duurt dan 5.5 uur moet je de medewerker minimaal 30 minuten pauze geven, dit mag ook in 2 keer minimaal 15 minuten. Bij een werkdag langer dan 10 uur moet je de medewerker minimaal 45 minuten pauze geven. Ook deze pauze mag je verdelen in delen van minimaal 15 minuten. Zo is het gebruikelijk minimaal 30 minuten middagpauze te geven en minimaal 15 minuten in de ochtend of de middag. In een CAO of bedrijfsregeling mag afgeweken worden van deze pauze tijden, maar in dat geval moet er bij 5,5 uur nog steeds minimaal 15 minuten pauze gegeven worden.

Hoe vaak moet je werknemers pauze geven?

Op een werkdag van 5.5 uur moet je de medewerkers minimaal 1 keer pauze geven. In dat geval geef je minimaal 30 minuten pauze. Je mag ook de werknemers 2 keer pauze geven van minimaal 15 minuten. Bij een werkdag van 10 uur of langer geef je de arbeidskrachten minimaal 1 keer pauze van minimaal 45 minuten. Je mag de medewerkers ook twee keer pauze geven, 1 keer minimaal 15 minuten en 1 keer minimaal 30 minuten of 3 keer minimaal 15 minuten. De pauzes mogen niet genomen worden aan het begin of einde van de dienst.

Mag je de medewerker verplichten om pauze te nemen?

Ja, pauze nemen is namelijk wettelijk verplicht. Er zijn maar twee uitzonderingen mogelijk. De eerste is dat een medewerker geen pauze hoeft te nemen als deze alleen werkt, waarbij hij geen direct contact heeft met een collega die vergelijkbaar werk doet. De tweede uitzondering is wanneer door de aard van het werk geen pauze mogelijk is, maar dat moet dan wel in de CAO of bedrijfsregeling staan. Het kan ook geregeld worden met schriftelijke afspraken met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging.

Moet je de pauze van je werknemers doorbetalen?

Er is wettelijk gezien niets over doorbetaling bij pauzes vastgelegd. Dit kan wel vastgelegd zijn in het cao dat je hanteert of de arbeidsvoorwaarden die je opstelt.

Wil je als werkgever meer doen met werktijden of je personeelsbeleid aanpassen? Check dan zeker de arbeidstijdenwet voor je keuzes maakt.

Definitie van de Arbeidstijdenwet (ATW)

De Arbeidstijdenwet (ATW) is een Nederlandse wet die regels stelt ten aanzien van de werktijden, rusttijden en pauzes van werknemers. Het doel van de wet is om de gezondheid, veiligheid en het welzijn van werknemers te waarborgen door te voorkomen dat zij overmatige en onregelmatige werktijden hebben. De wet geldt voor vrijwel alle sectoren en beroepen, inclusief jongeren en zwangere vrouwen, met specifieke bepalingen voor bijzondere groepen en situaties.

De Arbeidstijdenwet geldt voor al je werknemers. Dus ook voor het werken met uitzendkrachten, payrollers, gedetacheerden en stagiairs.

Wees extra alert bij regels rondom nachtdiensten

Werken jouw werknemers in nachtdiensten? Dan mag je medewerkers niet verplichten meer dan 140 nachtdiensten te werken per 52 weken (jaar). Dit is het wettelijk maximum. Deze werknemers mogen enkele als gevolg van bijzondere omstandigheden meer nachtdiensten werken. Hiervoor dienen zij vooraf goedkeuring te vragen middels het formulier: Ontheffing Permanente nachtarbeid. Na een goedkeuring mogen zij maximaal 20 nachtdiensten per 4 weken werken. 

Let op: Er zijn veel haken en ogen m.b.t. nachtdiensten, is dit voor jouw werknemers van toepassing? Lees dan meer in de Arbeidstijdenwet, Arbeid in nachtdienst Artikel 5:8.

Mag je als werkgever afwijken van de Arbeidstijdenwet (ATB)?

Dit zijn de situaties waarbij je als werkgever mag afwijken van de arbeidstijdenwet (ATB). Let op: Dit is in veel gevallen alleen mogelijk bij een collectieve regeling, raadpleeg de arbeidstijdenwet voor de exacte details.
1. Wanneer het gaat om aanwezigheidsdiensten die niet anders te organiseren zijn.
2. In de 7 dagen voorafgaand aan feestdagen ter voorbereiding op de feestdagen.
3. In het weekend tussen vrijdag 18.00 uur en maandag 08.00.
4. Bij een langere nachtdienst buiten het weekend.
5. Bij langer werken ten behoeve van noodzakelijke werkzaamheden.
6. Bij een overdracht zijn 15 minuten (kwartier) extra ten behoeve van de overdracht van werkzaamheden mogelijk.
7. Bij een noodzakelijke oproep tijdens pauze ten behoeve van de werkzaamheden.
8. Afzien van de pauze wanneer de aard van het werk dit niet toestaat.
9 Bij een wisselend werkaanbod door onvoorziene omstandigheden of de aard van het werkaanbod (bijvoorbeeld piekperiodes en seizoensgebonden werk).

Email Applications CSV

×

Enter an email address, separate multiple emails by ",".